Fren mi, Ceza mı? Çevreyi mi Koruyoruz, Yoksa Cebimizi mi Zorluyoruz?
Gazeteci: Nurhayat Volkan
Son dönemde özellikle şehir içi yollarda sıkça karşılaştığımız kısa mesafeli hız limiti değişiklikleri, sadece sürücüler için bir kafa karışıklığı yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda büyük bir çevresel çelişkiyi de gözler önüne seriyor. Henüz yürürlüğe girmese de, üzerinde çalışılan “İklim Kanunu” çerçevesinde karbon vergisi konuşulurken, şehir içinde 10 metre gibi kısa mesafelerde uygulanan hız limiti geçişleri ve bunun hemen ardından yerleştirilen radar sistemleri, akıllarda ciddi soru işaretleri bırakıyor:
Bu sistem çevreyi mi koruyor, yoksa nedir?
Örneklemek gerekirse:
Seyir halindeyken 50 km/s hız sınırıyla ilerleyen bir sürücü, aniden karşısına çıkan 70 km/s tabelasıyla hızlanıyor. Ancak henüz aracı ivmelenmeden, 10-15 metre sonra tekrar bir 50 km/s tabelası beliriyor. Üstelik bunun hemen ardından otobüs durağı, yaya geçidi veya radar uyarısı geliyor.
Bu senaryo sadece bir örnek değil, birçok şehirde sürücüler tarafından birebir yaşanıyor. Üstelik bu alanlarda sıkça ceza kesildiği iddiaları, uygulamanın “güvenlikten çok araclara ve iklime zarar verdigini düsündürüyor.
Hızlanma ve ani fren, özellikle dizel araçlarda daha fazla yakıt tüketimi ve karbon salımı anlamına gelir. Araç sabit hızda ilerlediğinde daha az emisyon üretirken, her gaz ve fren döngüsü:
Bu durum şehir trafiğinde milyonlarca araçla çarpıldığında, toplam karbon salımı açısından ciddi bir çevresel yük oluşturur. Hal böyleyken; karbon vergisi tartışılırken, bu uygulamaların çevresel etkisi ne kadar samimiyetle hesaplanıyor?
Trafik mühendisliğinde bir kural vardır: “Hız sınırı geçişleri yumuşak olmalı, sürücüye adaptasyon süresi tanınmalı.” Ancak yukarıda bahsettiğimiz gibi ani hız geçişlerinde bu süre yok denecek kadar azdır. Sürücü refleksle frene bastığında, arkadan gelen bir başka aracın çarpması ise sadece saniyelik bir gecikmeye bağlı.
Bu uygulamalar gerçekten “can güvenliği” için mi yapılıyor?
Sürüş stresini artıran, çevreye zarar veren ve toplumu ekonomik anlamda da zorlayan bu sistemlerin bir an önce gözden geçirilmesi gerektiği aşikâr.
Bu yazının amacı, herhangi bir idareyi zan altında bırakmak ya da suç isnadında bulunmak değildir. Aksine, halkın güvenliği, çevre sağlığı ve kamu vicdanı açısından yapılan uygulamaların daha şeffaf, daha ölçülebilir ve daha adil hale gelmesine katkı sunmaktır.
Gazetecilik, sadece olup biteni değil, olup bitenin neden ve nasıl olduğunu sorgulama sanatıdır. Ve bu sorular, hem doğaya hem insana duyarlı herkesin hakkıdır.
“Bu yazı, trafik uygulamalarının çevresel ve güvenlik etkilerini kamuoyu adına sorgulayan bir değerlendirmedir. Herhangi bir kişi ya da kurumu hedef almaz; şeffaflık ve çözüm odaklı yaklaşımı destekler.”
