Nurhayat Volkan – Uluslararası Gözlem / 26 Haziran 2025
Dünya siyaseti, son üç yılda adeta bir kripto para grafiği gibi dalgalandı. 2023’ten bu yana yaşanan küresel gelişmeler, ülkeler arasındaki dengeleri altüst ederken, politik istikrar da kırılgan bir zemine oturdu. Grafikler artık sadece borsa ya da Bitcoin için değil; siyaset için de konuşuyor. Biz de dünya siyasetinin son üç yılını, yükseliş ve çöküşlerle dolu bir grafik üzerinden okuduk.
2023 yılının başlarında başlayan IMF krizi, gelişmekte olan ülkeleri derinden sarstı. Finansman desteği bekleyen birçok ülke, yüksek faiz ve ağır koşullar altında boğulurken, küresel eşitsizlik zirveye çıktı. Bu, grafikte ilk sert düşüş olarak kayda geçti.
Yılın son çeyreğinde patlak veren Gazze Savaşı, sadece Orta Doğu’yu değil, tüm dünyayı sarstı. Sivillere yönelik saldırılar, uluslararası kamuoyunun öfkesini artırırken, BM ve uluslararası hukuk sistemlerinin yetersizliği yeniden sorgulandı. Grafik, bu noktada sert bir çıkış yaparak zirveye ulaştı.
2024 yılı ise “uluslararası hukukta güven kaybı” ile anıldı. Ukrayna-Rusya savaşı devam ederken, birçok ülke kendi hukuk düzenini dış müdahale olmadan işletmeye başladı. Mahkemeler etkisiz kaldı, kararlar görmezden gelindi. Bu gelişmeler, grafik üzerinde keskin bir düşüş yarattı.
Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO zirvesinde müttefik ülkelere karşı tehditkâr açıklamaları, Batı bloğunda büyük bir çatlağa neden oldu. “%5 savunma harcaması yapmayan ülkeler korunmayacak” resti, NATO’nun iç uyumunu zedeledi. Grafik bu dönemde belirsizlik içinde zigzag çizdi.
2025 yılına girerken, dünya bir “popülizm sıçraması” ile karşı karşıya kaldı. Amerika, Türkiye, Avrupa ve Latin Amerika’da aşırı sağ partiler güç kazandı. Bu, grafiğin en dik yükselişini oluşturdu. Ancak hemen ardından yerel protestolar, askeri müdahaleler ve halk hareketleri geldi. Tayland, Mali ve bazı Orta Asya ülkelerinde yaşanan karışıklıklar, grafik çizgisini hızla aşağı çekti.
Bugün geldiğimiz noktada, dünya siyaseti belki de en büyük krizlerinden birini yaşıyor. Belirsizlik, yönsüzlük ve kuralsızlık, sadece gelişmekte olan ülkeleri değil; süper güçleri bile etkiliyor. Kripto grafik misali, yükselişler artık uzun soluklu olmuyor. Ani çöküşler, sistemin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.
Bu grafiğin sadece bir görsel değil; bir uyarı sinyali olduğunu belirtiyor:
“Dünya sisteminde bir yeniden yapılanma kaçınılmaz. Ya bu grafik bir reformu tetikleyecek ya da daha derin krizlerin habercisi olacak.”
Bu grafik bir Bitcoin grafiği değil. Bu, yoksulluğun, savaşların, adaletsizliklerin ve liderlik boşluklarının çizdiği insani bir grafik. Ve belki de ilk kez, dünya insanlığı olarak bu dalgaların yönünü birlikte değiştirme gücüne sahibiz.
