Sık sık okurlarıma hatırlatırım: Doğru düşündüğümüzü sanırız, oysa çoğu zaman yanlış düşünür ve yanlış sonuçlara varırız.Üstelik çoğu zaman bunun farkına bile varmayız.
Bu durum, psikolojide ve mantık biliminde “düşünme hataları” olarak tanımlanır.
Düşünme Hatası Nedir?
Mantıkçılar düşünme hatasını şöyle açıklar:
Bir muhakemede kullanılan önermelerin, ileri sürülen sonuca zorunlu olarak götürmemesi durumu…
Toplumda en yaygın düşünme hatalarından biri ise hale etkisi (halo effect) olarak bilinir.
Hale Etkisi (Halo Effect) Nedir?
Hale etkisi, bir insanı, olayı ya da kurumu yalnızca tek bir özelliğine bakarak değerlendirme yanılgısıdır.
Şöyle tanımlanır:
Bir olgunun tek bir yönünden etkilenerek, bütün hakkında kesin hüküm vermek
Diğer özellikleri görmezden gelerek genelleme yapmak
İngilizcede bu kavram “halo effect” olarak geçer.
“Hale” kelimesi ise ayın çevresinde oluşan ışık halkasını ifade eder.
Hale Etkisi Nasıl İşler?
Bir insanla, bir olayla ya da bir fikirle karşı karşıyayız.
O olgunun: kolay görünen, gösterişli olan, dikkat çeken tek bir niteliğine odaklanıyoruz
Ve ardından şu hatayı yapıyoruz:
👉 O tek özelliği, bütün hakkında karar vermek için yeterli sanıyoruz.
Örneğin bir kişiyi sadece:
güzelliği, mevkii, eğitimi, davranışı, ahlakı, kökeni
üzerinden değerlendirip onun tüm karakterine dair kesin yargıya varabiliyoruz.
Güzel İnsanlar Daha mı İyi Sanılır?
Araştırmalar gösteriyor ki hale etkisinde en çok öne çıkan unsur genellikle fiziksel güzelliktir.
Güzel insanların daha:
dürüst, zeki, çalışkan, iyi niyetli olarak algılandığı birçok çalışmada ortaya konmuştur.
Oysa gerçek şudur:
Hiçbir insan tek boyutlu değildir.
Hale Etkisine Düşmemek İçin Ne Yapmalıyız?
Bir olay veya kişi hakkında hüküm verirken:
sadece tek bir sözünü, tek bir davranışını, tek bir görüntüsünü, esas almak bizi yanıltır.
Doğru olan şudur:
✔ bütün yönleri görmek ✔ acele karar vermemek ✔ genellemeden kaçınmak
Bir Çiçekle Bahar Olmaz
Atalarımızın şu sözü, hale etkisini anlatan en güçlü cümlelerden biridir:
Bir çiçekle bahar olmaz.
Yani tek bir işaret, tek bir özellik, tek bir görüntü…
Bütün gerçeği anlatmaya yetmez. https://1000kitap.com/yazar/cihan-dura
hale etkisi nedir
halo effect psikoloji
düşünme hataları
yanlış muhakeme örnekleri
bir çiçekle bahar olmaz anlamı
insanları tek yönüyle değerlendirmek
Diger Haberler: https://www.internationalhayathaber.com/ataturkcu-dusunme-ve-calisma-sistemi/
