Bireyler ve gruplar kendi konumlarını yalnızca doğru değil aynı zamanda etik olarak meşru ve üstün, karşıt görüşleri ise yalnızca hatalı değil ahlaken kusurlu olarak sunmaktadır.
Bu durum, kamusal tartışma alanını rasyonel müzakere zemininden uzaklaştırarak kimlik temelli sadakat rejimlerine dönüştürmektedir.
Bu çalışma, ahlaki söylemin hangi psikolojik, sosyolojik ve siyasal mekanizmalar aracılığıyla kör sadakati ürettiğini disiplinlerarası bir perspektifle incelemektedir. Kuramsal çerçevede Foucault’nun söylem ve iktidar analizi, Bourdieu’nün sembolik tahakküm yaklaşımı, Tajfel ve Turner’ın sosyal kimlik kuramı, Festinger’in bilişsel çelişki kuramı, Asch’in uyum deneyleri, Milgram’ın itaat araştırmaları, La Boétie’nin gönüllü kulluk kavramsallaştırması ve Byung-Chul Han’ın psikopolitika çözümlemeleri birlikte değerlendirilmiştir.
Bulgular, ahlaki söylemin uygun koşullarda adalet, dayanışma ve toplumsal sorumluluk üreten etik bir kaynak olabildiğini; ancak grup kimliği, otoriter liderlik ve dijital yankı odalarıyla birleştiğinde eleştirel düşünceyi baskılayan, muhalefeti ihanet olarak kodlayan, bilişsel daralmayı derinleştiren ve demokratik kurumları zayıflatan bir araca dönüşebildiğini göstermektedir. Özellikle sosyal medya çağında algoritmik görünürlük sistemleri, öfke ekonomisi ve kutuplaştırıcı içerik dolaşımı yoluyla bu süreci hızlandırmaktadır.
Sonuç olarak demokratik dayanıklılık yalnızca hukuki kurumların varlığına değil; eleştirel yurttaşlık kültürüne, epistemik tevazuya, bilişsel çoğulculuğa ve bireylerin kendi aidiyetlerini sorgulayabilme kapasitesine bağlıdır.
Ahlaki söylem, kör sadakat, eleştirel düşünme, sosyal kimlik, bilişsel daralma, demokrasi, psikopolitika.
Yorum Yap